Wspomnienia z Kołymy Kazimierza Żurawieckiego

Jakub Ryba

Instytut Historii Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Wspomnienia z Kołymy Kazimierza Żurawieckiego

Memories of Kazimierz Żurawiecki from Kolyma

Abstract

In 2010 in Rome, while the archives of the Hospice of Saint Stanislaus were enumerated and reordered, the memoires of Kazimierz Żurawiecki were found. The book entitled A Change Is Coming. Memories of Kolyma gives an account about his stay in Kolyma camps. Żurawiecki limited the scope of his memories solely to the report of his stay in Kolyma, completely leaving aside other periods. His records include valuable historical material, which is fully compliant with the factography known from other sources and studies. Many plots described by him appear also in the reports of other prisoners of Kolyma camps. Following 17th of September 1939, Lwów found itself under Soviet occupation. Żurawiecki, who was involved in the underground activity within the organization of ZWZ-2, was arrested and sentenced for 10 years of reformatory labour camps in 1940. After the transport, which had lasted a few months, Żurawiecki arrived to Kolyma in June 1941. After his stay in a transitional camp near Magadan, he ended up in a camp situated close to a gold mine. Due to the so-called “amnesty” for Polish citizens, in October 1941, Żurawiecki sailed away from the Kolyma. In the February of 1942, Żurawiecki was accepted to the 9th Infantry Division (part of the Polish army of General Anders). The fate of Żurawiecki was identical to the fates of others General Anders’ soldiers, having been led through Iran, Palestine, Iraq and Egypt to Italy to arrive in Great Britain. Żurawiecki was a member of the 3rd Carpathian Riflemen Division, created as a result of various reorganizations of this unit. The combats ended by the seizing of Bolonia on 21st of April 1945. Żurawiecki arrived to Great Britain on 1st of January 1948, after having stayed for 2 years in Rome. At the end of the 40’s, he left for Argentina and settled down in the city of Mendoza. That is where he died suddenly of a heart attack in 1962.

Key words: Soviet occupation of Poland 1939–1941, Soviet labor camps, Soviet labor camps in Kolyma, Poles in labor camps in Kolyma, Sikorski-Mayski agreement, Anders’ Army, 2 Polish Corps, Polish political emigration (after 1945) 

Słowa kluczowe: sowiecka okupacja Polska 1939–1941, sowieckie obozy pracy, sowieckie obozy pracy na Kołymie, Polacy w sowieckich obozach pracy na Kołymie, układ Sikorski-Majski, Armia Andersa, 2 Korpus Polski, polska emigracja polityczna (po 1945 r.)

 

Bibliografia

Źródła

Amalrik A., Zapiski dissidenta, Moskwa 1991.

Anders W., Bez ostatniego rozdziału. Wspomnienia z lat 1939–1946, Warszawa 2007.

Archiwum Wschodnie w Warszawie, sygn. IV/W370. Wykaz przedwojennych obywateli polskich represjonowanych w latach 1939–1941 na terenie lwowskiej i drohobyckiej obłasti. 1939–1941.

Aresztowani w rejonie Lwowa i Drohobycza. Alfabetyczny wykaz 5822 obywateli polskich aresztowanych przez NKWD w rejonie Lwowa i Drohobycza, Warszawa 1988.

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie, sygn. AP/1468. Akta personalne Kazimierza Żurawieckiego.

Ginzburg E., Stroma ściana, tłum. A. Mandalian, Warszawa 2009.

Indeks Represjonowanych, http://www.indeks.karta.org.pl/pl/szczegoly. jsp?id=124317 (dostęp: 15 I 2012).

Indeks Represjonowanych, http://www.indeks.karta.org.pl/pl/szczegoly. jsp?id=123657 (dostęp: 15 I 2012).

Indeks Represjonowanych, http://www.indeks.karta.org.pl/pl/szczegoly. jsp?id=123374 (dostęp: 15 I 2012).

Indeks Represjonowanych, http://www.indeks.karta.org.pl/pl/szczegoly. jsp?id=123373 (dostęp: 15 I 2012).

Indeks Represjonowanych, http://www.indeks.karta.org.pl/pl/szczegoly. jsp?id=123372 (dostęp: 15 I 2012).

Krakowiecki A., Książka o Kołymie, Londyn 1987.

L.[isiewicz] T., Raport z Kołymy [w:] „W czterdziestym nas Matko na Sybir zesłali…”. Polska a Rosja 1939–1942, wybór i oprac. I. Grudzińska-Gross, J.T. Gross, Kraków 2008, s. 475–490.

Lewicki Z., Dziennik. Wrzesień 1939, Kołyma, Władywostok, Iran, Irak, Palestyna, Egipt, Monte Cassino, Ancona, Bolonia, Anglia…, Kraków 2000.

Siemiński J., Moja Kołyma, Warszawa 1995.

Szałamow W., Opowiadania kołymskie, tłum. J. Baczyński, Poznań 2011.

Urząd Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy, III Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich, Sekcja Ksiąg Zabużańskich, sygn. 660/15/1927. Akt małżeństwa na nazwiska Kazimierz Żurawiecki i Irena Nizińska, sygn. 662/256/1927. Akt urodzenia na nazwisko Kazimierz Jerzy Żurawiecki.

Woronowicz W., Przypadki XX wieku: 20 lat na Wyspach Sołowieckich i Kołymie 1935–1955, oprac. W. Śliwowska, M. Giżejewska, Warszawa 1994.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, Dział Rękopisów, kolekcja Kazimierza Zamorskiego, sygn. Akc. 105/1996/I/ KZ/16. Odpowiedź na ankietę „Złoto”.

Żyliśmy nadzieją. Z byłym prezydentem Rzeczypospolitej Ryszardem Kaczorowskim rozmawia Tomasz Danilecki, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2002, nr 3 (14), s. 26–32.

Opracowania

3 Dywizja Strzelców Karpackich, M. Młotek (red.), t. 1, Londyn 1978.

Applebaum A., Gułag, tłum. J. Urbański, M.C. Wybieralska, Warszawa 2011.

Bollinger M.J., Flota Gułagu. Stalinowskie statki śmierci: transporty na Kołymę, tłum. J. Lang, Zakrzewo–Poznań 2010.

Ciesielski S., Gułag. Radzieckie obozy koncentracyjne 1918–1953, Warszawa 2010.

Conquest R., Wielki terror, tłum. W. Jeżewski, Warszawa 1997.

Etlis M., Szyrokow A., Dalstroj [w:] Siemiński J., Moja Kołyma, tłum. I. Grzymała-Siedlecka, Warszawa 1995.

Giżejewska M., Kołyma 1944–1956 we wspomnieniach polskich więźniów, Warszawa 2000.

Giżejewska M., Polacy na Kołymie 1940–1943, Warszawa 1997. Kalbarczyk S., Wykaz łagrów sowieckich, miejsc przymusowej pracy obywateli polskich w latach 1939–1943, Warszawa 1993.

Sieroszewski W., 12 lat w kraju Jakutów, Warszawa 1900.

Sołżenicyn A., Archipelag Gułag 1918-1956, t. 2, tłum. J. Pomianowski, Warszawa 1990.

Wnuk R., „Za pierwszego Sowieta”. Polska konspiracja na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej (wrzesień 1939–czerwiec 1941), Warszawa 2007.

Zamorski K., Starzewski S., Sprawiedliwość sowiecka, Warszawa 1994.

Zawilski A., Bitwy polskiego września, Kraków 2009.

>> Artykuły do pobrania <<