Kościół katolicki i religia w prasie Księstwa Warszawskiego 1807–1812 („Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego” i „Gazeta Warszawska”)

Ewa M. Ziółek

Instytut Historii Katolicki Uniwersytet Lubelski

Kościół katolicki i religia  w prasie Księstwa Warszawskiego 1807–1812 („Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego” i „Gazeta Warszawska”)

The Catholic church and religion in the press of the Duchy of Warsaw 1807–1812 („Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego” and „Gazeta Warszawska”)

Abstract

The article discusses the content of two Polish newspapers from the period the Duchy of Warsaw in terms of the presentation of the Catholic church and Catholicism. The press in the Napoleonic system fulfilled a propaganda function and its chief aim was not to inform, but to form the public opinion in accordance with the government’s expectations. Thus, the information about the Church was carefully controlled. The news which presented the authorities of the Duchy and Napoleon I in a positive light was highlighted, while the news which failed to do so was deemphasized or omitted. In the case of an entirely dependent duchy, but one that gave rise to the Polish state after the partitions, there was an additional factor involved: the effort to organize the Polish society around the idea of independence. For this reason, it was important to show both the patriotic attitude of the clergy as well as the godliness of the governors. This was aimed at convincing the society that the Duchy carried on the heritage of the pre-partition Commonwealth. As sources of historical data, both newspapers provide rich material illustrating numerous forms of patriotic engagement on the part of the Polish clergy in the restitution of the Polish state, as well as in social and political activity. Therefore, they are a valuable complement to the contemporary historical sources concerning the Napoleonic period in the Polish lands.

Key words: Duchy of Warsaw, Polish press, press as historical sources

Słowa kluczowe: Księstwo Warszawskie, prasa polska, prasa jako źródło historyczne

 

Bibliografia

Źródła

Archives Militaires Vincennes, Correspondance de Davout, II–462, II–465.

Dziennik Praw [Księstwa Warszawskiego], t. 1–2, Warszawa 1810.

„Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego” 1806–1813.

„Gazeta Warszawska” 1806–1812.

Ustawodawstwo Księstwa Warszawskiego. Akty normatywne władzy najwyższej, t. 1, 1807–1808, oprac. W. Bartel, J. Kosim, W. Rostocki, Warszawa 1964.

Opracowania

Litak S., Od reformacji do oświecenia. Kościół katolicki w Polsce nowożytnej, Lublin 1994.

Ossowski K., Prasa Księstwa Warszawskiego, Warszawa 2004.

Prasa polska w latach 1661–1864 [w:] Historia prasy polskiej, t. 1, J. Łojek (red.), Warszawa 1976.

Rostocki W., Wereszycka H., Horodyski Mikołaj Andrzej [w:] Polski słownik biograficzny, t. 10, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962–1964, s. 4–8.

Szołdrski W., Wywiezienie benonitów z Warszawy dnia 20 czerwca 1808 roku, „Ateneum Kapłańskie” 1926, t. 17, s. 261–277, 375–394, 463–474.

Walachowicz T., Kościół katolicki w prawodawstwie Księstwa Warszawskiego, Lublin 1984.

Zieliński Z., Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, Warszawa 1983.

Ziółek E.M., „Gazeta Krajowa” – „Gazeta Wolna Warszawska” – „Gazeta Warszawska” w 1794 roku, „Roczniki Humanistyczne” 1989, R. 37, z. 2, s. 143–166.

Ziółek E.M., Między tronem i ołtarzem. Kościół i państwo w Księstwie Warszawskim, Lublin 2012.

Ziółek E.M., Obchody święta Konstytucji 3 Maja w 1807 r., „Teka Komisji Historycznej PAN Oddział w Lublinie” 2004, t. 4, s. 26–37.

Ziółek E.M., Ojczyzna z popiołów powstała! – wyprawa na Moskwę 1812 r. w listach pasterskich biskupów i wybranych kazaniach, „Teka Komisji Historycznej PAN Oddział w  Lublinie” 2012, t. 9, s. 126–141.

Ziółek E.M., Religijny aspekt uroczystości patriotycznych u progu Księstwa Warszawskiego XI 1806–IV 1807 (w świetle prasy warszawskiej), „Roczniki Humanistyczne” 2007, R. 55, z.2, s. 9–22.

>> Artykuł do pobrania <<